گويند آب پشت بيافزايد ، اما انار ترش سرد است و لطيف و شكم ببندد و صفرا بنشاند و تپش دل و معده و حرارت جگر را زايل كند . » 10 . « هركه پياز خام بسيار خورد او را درد شقيقه پيدا آيد . » 11 . « اگر روغن چراغ به جامه رسد و به آرد باقلاى پخته بشويند پاك گردد . » 12 . « اگر نعناع با نان بسيار بخورند بلغم ببرد و بادها بنشاند . » 13 . « طبع كاهو سرد و ترست خواب آرد و دردسر بنشاند ، سرفه ببرد و نزله و زكام ببرد و براى درد شكم و درد گوش و درد چشم كه از گرمى بود نيك است چون شب از او بخورند آب پشت ببندد و چشم تاريك شود . . . » « 1 » خاقانى شاعر نامدار قرن ششم هجرى از پزشكان بيمايه و بىاطلاع و داروهاى بىاثر آنان شكايت مىكند : . . . اى طبيبان غلطگوى چه گويم كه شما * نامبارك دَم و ناساز دواييد همه . . . اى كرامات فروشان ، دمِ افسونِ شما * علت « 2 » افزود كه معلول رياييد همه . . . بس جوانم ، به دعا جان مرا دريابيد * كه چو عيسى ز بر بامِ دعاييد همه آه ، كامروز تَبَم تيز « 3 » و زبان كند شدست * تب ببنديد و زبانم بگشاييد همه بوى دارو شنوم روى بگردانم از او * هر زمان شربت نو در مفزاييد همه تنم از آتش تب سوخته چون عود و نى است * چون نى و عود سرانگشت بخاييد همه انواع شربت بيش از 70 گونه شربت وجود دارد كه اهمّ آنها عبارتند از شربت گلاب ، شربت نيلوفر ، شربت گل سرخ تازه ، شربت گل سرخ مكرر ، شربت سيب ساده ، شربت سيب رنگين ، شربت سيب فتحى ، انواع شربتهاى ليمو ، شربت سركنگبين ، شربت سكنگبين انارى ، شربت آلو ، شربت آلبالو ، شربت ميبهء معطّر . . . شربت پوست ريشه كاسنى ، شربت انار شيرين ، شربت شاه‌تره ، شربت صندل سفيد ، شربت تمر هندى ، شربت بارهنگ ، شربت زرشك ، شربت عنّاب ، شربت خشخاش ، شربت مورد ، شربت مارچوبه ، شربت گشنيز ، شربت راوند يا شربت ريواس ، شربت كافور پرورده ، شربت نعناع ، شربت سركه ، شربت نارنج ، شربت قطام ، شربت

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 158 . ( 2 ) . بيمارى ( 3 ) . شديد